خلاصه مرور دوره ای برنامه ماستری حقوق جزا و جرم شناسی

وزارت تحصیلات عالی امارت اسلامی افغانستان

پوهنتون کاتب – معاونت علمی و تدریسی پوهنحی حقوق

سند خلاصه گزارش بازنگری دوره‌ای برنامه علمی ماستری

(حقوق جزا و جرم‌شناسی)

سال: ۱۴۰۳

مشخصات:

رشته و مقطع: ماستری حقوق جزا و جرم‌شناسی

تاریخ برگزاری جلسه پنل: ۰۳/۰۶/۱۴۰۴

تاریخ بازنگری قبلی: ۱۳۹۸

عضای کمیته ارزیابی (پنل):

۱. محمد یحیی بلاغت (رئیس پنل)

۲. نوروز مظفری (منشی و عضو پنل)

۳.  محمد شریف حیدری (عضو پنل)

۴.  عباس علی رموزی (عضو پنل)

۵.  محمد رحیم طاهری (عضو پنل)

۶. عزت الله کریمی (عضو پنل)

۷.  محمد نسیم عطایی (عضو پنل – نماینده محصلان)

مقدمه:

برنامه علمی ماستری حقوق جزا و جرم‌شناسی پوهنتون کاتب با وجود تحولات سیاسی و اجتماعی اخیر کشور، همچنان متقاضیان خود را حفظ کرده است. فعالیت‌های برنامه در راستای اهداف استراتژیک پوهنحی به شرح زیر ارزیابی می‌گردد:

توسعه کیفی آموزش: برگزاری دوره‌های آنلاین، سمینارها و محاکم تمثیلی متناسب با اهداف.

توسعه تحقیقات حقوقی: ارائه طرح‌های تحقیقاتی و انتشار مقالات با رویکرد کاربردی.

مدیریت مؤثر: نهادینه‌سازی تفکیک کار اداری و علمی و بهبود سیستم آموزش آنلاین (LMS).

بهبود زیرساخت‌ها: استفاده از تکنولوژی در روند تدریس و تجهیز صنف‌ها.

مهم‌ترین دستاوردها و تجارب موفق دیپارتمنت در سال‌های اخیر:

۱. تحقیق: انتشار دوفصلنامه علمی–تحقیقی حقوق کاتب و فراهم کردن بستر چاپ مقالات محصلان.

۲. ارتقای ظرفیت: برگزاری ورکشاپ SPSS برای اساتید و پروپوزال‌نویسی برای محصلان (۰۸/۰۲/۱۴۰۳).

۳. نشست‌های علمی: برگزاری نشست تخصصی «جرایم سایبری در نظام حقوقی کشور» (۱۲/۰۷/۱۴۰۳).

۴. زیرساخت فیزیکی: مجهز کردن تمامی صنف‌های درسی به LCD جهت تدریس با پاورپوینت.

۵. وضعیت پلان ۱۳۹۸: خرید کتاب‌های جدید، بروزرسانی نصاب و عقد قرارداد با پایگاه “نورمگز”.

تحلیل روند جذب و پایداری محصلان نشان‌دهنده چالش‌های ناشی از متغیرهای بیرونی (سیاسی و اقتصادی) در چهار سال اخیر است:

• تحلیل آماری: سال ۱۴۰۰ بهترین سال جذب (۲ صنف) بوده است. سال ۱۴۰۱ به دلیل تحولات سیاسی و محرومیت خانم‌ها از کار و تحصیل، کمترین میزان جذب را داشته است. در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ با ثبات نسبی اوضاع، آمار جذب مجدداً بهبود یافته است.
• بحران تأجیل و ترک تحصیل: در سمستر خزانی ۱۴۰۰، تعداد ۵۷ محصل به دلیل ابهام در وضعیت کشور تأجیل گرفتند. همچنین در سمستر خزانی ۱۴۰۱، از ۶۲ محصل سمستر چهارم، ۵۷ نفر ترک تحصیل (غیبت) کردند که بازتاب‌دهنده مهاجرت‌ها و ناامیدی‌های اولیه بود.

نمودار فارغ‌التحصیلی نوسانات شدیدی را نشان می‌دهد؛ به طوری که در سال ۱۴۰۳ تعداد فارغان به صفر رسیده است. با این حال، شاخص اشتغال فارغان سال‌های قبل ارزیابی شده است:

• تحلیل بازار کار:  به جز سال ۱۴۰۳ که برنامه‌ها تحت تأثیر راکد بودن دوره فراغت قرار گرفت، نرخ استخدام بالای ۷۰٪ نشان‌دهنده تقاضای مستمر برای فارغ‌التحصیلان کاتب در نهادهای عدلی، قضایی و حقوقی کشور است.

• محصلان فعلی:  رضایت بالایی (حدود ۸۰٪) از کیفیت تدریس، تسلط اساتید، و پروسه نمره‌دهی دارند. با این حال، ۵۰٪ آن‌ها حجم دروس نظری را زیاد و سهم دروس عملی را کم می‌دانند.
• فارغ‌التحصیلان:  ۵۰٪ فارغانی که با تأخیر وارد بازار کار شده‌اند، دلیل آن را عدم انطباق کامل دانش آکادمیک با نیازهای عملی بازار کار دانسته‌اند. همچنین اکثر آن‌ها خواستار حذف مضمون «متون فقهی به زبان عربی» هستند.
• اساتید کادر:  از فرآیندهای اداری و زیرساخت‌های آموزشی رضایت دارند، اما ۸۰٪ آن‌ها از بودجه پژوهشی اختصاص‌یافته ناراضی هستند و آن را مانع توسعه کارهای تحقیقی می‌دانند.
• ارگان‌های بیرونی (کارفرمایان):  ۸۰٪ نهادها از کمبود افراد مسلکی در جامعه شاکی هستند. ۵۰٪ آن‌ها اعلام کرده‌اند فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در بخش «مهارت‌های زبان انگلیسی»، «استفاده از فناوری معلومات (IT)» و «تفکر انتقادی و حل مسئله» دچار ضعف جدی هستند.

منابع آموزشی (فیزیکی/مجازی) و منابع بشری

دیپارتمنت جزا و جرم‌شناسی از نظر منابع فیزیکی دارای ثبات نسبی است اما با افزایش محصلان نیاز به انکشاف دارد:

• تجهیزات فیزیکی:  دارای ۳ دفتر اداری، ۴ صنف درسی، ۹۰ چوکی، ۴ مانیتور LCD، و ۳ پایه کمپیوتر.
• منابع مجازی:  دسترسی آنلاین به پایگاه‌های اطلاعاتی و جواز نشر مجله علمی تخصصی.

مشخصات کادر علمی تمام‌وقت (اساتید کادر)

۱. استاد محمد یحیی بلاغت:  سویه تحصیلی دکتورا/ رشته جزا و جرم‌شناسی / ۱۵ سال تجربه کاری.
۲. استاد جمعه‌علی حقانی:  سویه تحصیلی دکتورا/ رشته جزا و جرم‌شناسی / ۸ سال تجربه کاری.
۳. استاد ضیاءحسین یوسفی:  سویه تحصیلی دکتورا/ رشته جزا و جرم‌شناسی / ۵ سال تجربه کاری.
۴. استاد نعمت‌الله نبوی:  سویه تحصیلی دکتورا/ رشته جزا و جرم‌شناسی / ۱۵ سال تجربه کاری.

• کادر اداری:  دیپارتمنت توسط یک آمر برنامه (دکتورای حقوق جزا و جرم شناسی)، یک رئیس پوهنځی باماستری حقوق خصوصی  و یک کارشناس اداری (لیسانس علوم اجتماعی)بخش ماستری و یک کارش با مدرک کامپیوتر ساینس در بخش اداری پوهنځی  مدیریت می‌شود. پوهنحی همچنین از ۶ استاد مدعو جهت پوشش کامل مضامین بهره می‌برد.

نتیجه‌گیری پنل و پلان عملیاتی استراتژیک ۱۴۰۴

هیئت مرور پس از بررسی اسناد، عملکرد برنامه را در ابعاد آموزشی و ساختاری مطلوب و پایدار ارزیابی کرده و تداوم آن را ضروری می‌داند. برای رفع نواقص، پلان عملیاتی سال ۱۴۰۴ تدوین گردیده است:

• هدف ۱: توسعه کارهای عملی:  برگزاری ورکشاپ‌های تخصصی (تهیه عریضه، دفاع دعوا در محاکم)، ایجاد مرکز جرم‌شناسی و بازدیدهای منظم از محاکم عدلی.
• هدف ۲: تقویت ارتباط با فارغان:  ایجاد انجمن رسمی فارغ‌التحصیلان و راه‌اندازی بانک اطلاعات شغلی با همکاری مرکز کاریابی پوهنتون.
• هدف ۳: اعزام به دوره‌های کارآموزی: امضای تفاهم‌نامه‌های استراتژیک با سازمان‌ها و ادارات دولتی و خصوصی جهت پذیرش کارآموزان.
• هدف ۴: انکشاف مهارت‌های کاربردی: معرفی محصلان به مرکز زبان پوهنتون و برگزاری ورکشاپ‌های تخصصی نرم‌افزارهای تحقیقاتی و دیجیتال IT.
• هدف ۵: ظرفیت‌سازی کادر: برگزاری کارگاه‌های روش‌های نوین تدریس، نوآوری آموزشی و نحوه استفاده از هوش مصنوعی در تحقیقات برای اساتید و کارمندان.

Sharing